İyiturks Bilim: Şakir Kocabaş

Şakir Kocabaş 1945 yılında İstanbul'da doğdu. İlk, orta ve lise eğitimini İstanbul'da gördü. 1970 yılında İTÜ Kimya Fakültesinden mezun oldu. Türkiye ve İngiltere'de kimya sanayiinde çalıştı. 1985-90 yıllarında Londra Üniversitesi King's College'da yapay zeka alanında doktora yaptı. 1991 yılında Türkiye'ye döndü, ve Tübitak Marmara Araştırma Merkezinde (MAM) Yapay Zeka Bölüm Başkanı olarak göreve başladı. 1992 yılında İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi'nde göreve başladı. 1998 Ağustos ayına kadar MAM'daki görevine de devam etti, ve iki büyük uluslararası EUCLID simülasyon projesinin proje yöneticiliğini yaptı. Bu projeler 1997 yılında başarıyla tamamlandı ve MAM'da "Yılın En Başarılı Projesi” ödülünü kazandı.

Dr. Kocabaş'ın yapay zeka alanında 20'den fazla uluslararası dergi ve konferans yayını, 10 ulusal konferans yayını bulunmaktadır.

Dr. Kocabaş'ın akademik çalışmaları dışında üç de felsefi eseri bulunmaktadır:

* İfadelerin Gramatik Ayırımı (Ekin Yayınları, İstanbul, 1984)

*İslam'da Bilginin Temelleri (İz Yayıncılık, İstanbul, 1997)

*Fizik ve Gerçeklik (Küre Yayınları, İstanbul, 2001)

İlk iki eser yayınlandıkları yılda (1984 ve 1997) kendi dalında Türkiye Yazarlar Birliği'nin birincilik ödülünü kazanmıştır. (1)

Ekşi Sözlük’ten (2)

* Yapay zeka konusunda elde ettiği başarısıyla göğsümüzü kabartmış bir mübarektir!

Efsaneye göre (ki resmi kayıtlarda geçer, öyle dediğime bakmayın): 6 ülkenin savunma bakanlıkları bir projede ortak çalışma kararı alırlar. olay özetle "uçak simülasyonudur". Proje parçalara bölünür ve en zor bölümü de türk ekibine verilir: "pilot üretmek". Yani yapay zeka'dır konu. bu amcamlar da verilen sürede üzerilerine düşen görevi üstün başarı ile aksatmadan tamamlarlar. sonuç mükemmeldir.

İyiturks Bilim: Mehmet Genç

Mehmet Genç. Ülkemizin sahip olduğu dev çınarlardan birisi. Yaptığı işe tutku ile bağlanmış ve bu uğurda 40 yılını vermiştir. Üstelik bunu kişisel bir beklenti/hedef uğruna değil, tam tersi bir şeylerde vazgeçme pahasına, bilimsel bir ideal içinde yapmıştır. Dönemi içinde pekte gösterişli, gelecek vaat eden bir konu olmayan, hatta bulaşmanın mevcut riskleri bulunan Osmanlı hakkında tabiri caizse “Deli Cesareti” ile bir ummana dalmıştır. Nasıl bir inanç nasıl bir motivasyona sahip ki bu yolculuğu 40 yılsonunda başarı ile bir limanda neticelendirmiştir. (Kişisel kanımız işin içinde biraz da karadenizin meşhur "İnadı" karışmış olmalı şeklinde. Bu sabır ve hedefe ulaşmadaki bu keskin azim böyle bir yan etkiye de muhtaçtır.) Bu yolda yeni yolculuklar için bir seyrüsefer oluşturmuş, kendi adına ise paha biçilemez bir manevi tatmine kavuşmuştur.

Bizler kendisini anlatmak adına fazla alternatifimiz olmadığından, farklı bir yol denedik. Bu şekilde etkili ve tatmin edici bir sonuca varacağımızı düşündük. Genellikle şikâyet konusu olan ve kişiler/kurumlar hakkında pekte etkileyici bir şeyler bulunmayan Sosyal Medya Sözlüğünden alıntılar yaptık. Burada bizim şaşırdığımız genelde itici bakış açılarının olduğu bu sözlükte Sayın Mehmet Genç hakkında harika şeylerin yazılmış olması idi. Burada bunların yazılmış olması demek, kendisinin gerçekte kat ve kat fazlasına sahip olması anlamına geldiğinden hayranlığımız ile bu yazıyı hazırladık. Vakit geçirmeden “Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi” isimli kitabını temin ederek, 40 günde okuyabilmeyi diledik. Burada kendisini şükranlarımızı sunar, çalışmalarının faydalı sonuçlara sebep olmasını temenni ediyoruz.

İyiturks Bilim: Onur Güntürkün

Ordinaryüs Prof.Dr.Onur Güntürkün, dünyada beyin alanında yaptığı buluşlarla, araştırmalarıyla, yazdığı bilimsel makaleleriyle en ön sıralarda yer alan bilim adamlarından biridir.

Onur Güntürkün, çok önemli zorlukları aşarak, yüzdüğü denizleri kendisi yaratarak, umutsuzlukları umuda çevirerek bilim alanında yerini aldı.

Eğitimi, buluşları ve ödülleri

Onur Güntürkün’ü bugünlere getiren yol, bilimin zorlu, ama şerefli yoludur. 1958 yılında, İzmir’de doğdu. İlkokulu 1969’da Almanya’da, Baden-Baden şehrinde bitirdi.  Bu şehirdeki Richart Wagner Yeni Diller Lisesi’ni, sekizinci sınıfın ortalarında bırakmak zorunda kaldı. Lise eğitimine 1973 ders yılı ikinci yarısından itibaren İzmir Atatürk Lisesi’nde devam etti. Lise diplomasını bu okulda aldı.

İyiturks Bilim: Miral Dizdaroğlu

Hatay'ın Dörtyol ilçesinde 1945'te doğan Prof. Dr. Miral Dizdaroğlu, 1971 yılında Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü'nden mezun olarak tamamladığı yüksek öğreniminin ardından doktorasını, Alman Hükümeti bursuyla gittiği Karlsruhe Teknik Üniversitesinde yaptı. 1976 yılında bir süre Türkiye'ye dönen ve doçent unvanı alan Prof. Dr. Dizdaroğlu, Almanya'daki çalışmalarını 1978 yılına kadar Max-Planck Enstitüsünde sürdürdü.

ABD Ulusal Bilimler Akademisi'nin bursuyla 1978'de Boston'daki Natick Araştırma Merkezinde 2 yıl konuk araştırmacı olarak çalışan Prof. Dr. Dizdaroğlu, daha sonra profesör unvanı alarak 1986 yılına kadar Maryland Üniversitesi Kimya Bölümü'nde çalıştı. Prof. Dr. Dizdaroğlu, araştırmalarını bu tarihten sonra geçtiği National Institute of Standarts and Teknolgy'de (NIST) sürdürüyor.

Bilimsel araştırmaları ''oksidatif DNA hasarı ve onarımı ile bunların biyolojik sonuçları ve kanser gibi hastalıklarda oynadıkları rol'' üzerine yoğunlaşan Prof. Dr. Dizdaroğlu, yaptığı araştırmalar ve yayımladığı makalelerle bugüne kadar yüksek prestijli pek çok ödülün de sahibi oldu.

Prof. Dr. Dizdaroğlu, 1989 yılında Amerikan Kimya Derneği tarafından ''Hillebrand Ödülü'', 1993'te TÜBİTAK tarafından ''Temel Bilimler Ödülü'', 2000 yılında Polonya'nın Nicolaus Copernicus Üniversitesi tarafından ''Onursal Doktora'' unvanı, 2001 yılında Türk-Amerikan Dernekleri Birliği tarafından ''Bilimde Üstün Başarı Ödülü'', 2000 ve 2005 yıllarında ABD Hükümeti tarafından sırasıyla ''Gümüş Madalya'' ve ''Altın Madalya'' ödülleri ve 2006 yılında NIST tarafından bugüne kadar bu enstitüde çalışan 1500 bilim insanı arasından sadece 30'una verilen ''NIST Fellow'' ödülü ile ödüllendirildi.

İyiturks Bilim:Aydoğan Özcan

Bilkent Elektrik Elektronik'ten 2000 yılında mezun olan Dr. Aydoğan Özcan 2005 yılında Stanford Üniversitesi Elektrik Elektronik bölümünden doktorasını almıştır. Yine Stanford'da kısa bir doktora sonrası çalışma sonrası 2006 yılında Harvard Tıp'taki Wellman Işıksal Tedavi Merkezi'nde araştırmacı öğretim üyesi pozisyonuna getirilmiştir. 2007 yılı yazında UCLA Elektrik Elektronik bölümüne Yrd. Doç. olarak katılmış Biyo- ve Nano-Fotonsal laboratuarını kurmuştur. Kendisi ve araştırma grubu aynı zamanda Kaliforniya Nanosistemler Enstitüsü (CNSI)'nün de bünyesindedir.

Dr. Özcan 14 Amerikan, 1 İngiliz ve 9 başvuru olmak üzere 24 patente sahiptir. Bu patentleri nanoskopi, geniş açılı resimleme, düz olmayan optik, fiber optik ve optik yaklaşım tomografi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Tüm patentleri ABD'nin lider savunma sanayi şirketi Northrop Grumman Corporation tarafından satın alınmıştır. Dr. Özcan'ın 70'i aşkın yayını bulunmaktadır.

Dr. Özcan Lifeboat Foundation bilimsel danışma kurulu üyesidir. SPIE Fotonik Batı Konferansının program komite üyeliği de yapmaktadır. NSF ve Harvard-MIT Innovative Technology for Medicine programları için panel üyeliği ve hakemlik yapmaktadır.

Prof. Özcan, merceksiz gözlemleme ve belirleme teknolojisi geliştirdiği için saygın bir ödül olan 2008 yılı Okawa Foundation Research Ödülüne layık görülmüştür. 2009 ONR Genç Araştırmacı Ödülü ile 2009 IEEE Fotonik Derneği (LEOS) Genç Araştırmacı Ödüllerini de almıştır. Biyofotonik, gelişmiş gözlemleme ve İnsan sağlığı için sensorlar üzerine verilen NSF Ödülünü de almıştır.

Prof. Dr. Aydoğan Özcan 'kan tahlili yapan cep telefonu' ile bilimin zirvesinde

ABD’nin California Üniversitesi’nde (UCLA) görevli 32 yaşındaki Prof. Dr. Aydoğan Özcan, kendi laboratuarında geliştirdiği kan tahlili yapan cep telefonu sayesinde ABD’nin en çok okunan dergilerinden Popular Science’ın Ekim 2012 sayısında, “tüm dünyada 2012 yılının en parlak 10 bilim adamı” arasında gösterildi.

Geçtiğimiz yıl da aynı listede yer alan genç Türk Profesör Özcan, Beyaz Saray’ın geçen yıl 94 genç bilim adamı ve mühendise verdiği ‘Başkanlık Kariyer Başlangıç Ödülü’ne layık görülmüştü. Son yıllarda sık sık ABD medyasında yer alan Özcan, kısa süre içinde ABD’nin en çok tanınan bilim adamlarından birisi oluverdi.

UCLA Elektrik Mühendisliği Bölümü’nde görev yapan Özcan’ın tıpta devrim yaratan cihazı, sıradan bir cep telefonunu hassas tahliller yapan bir mikroskoba çevirebiliyor. Maliyeti sadece 10 dolar olan cihazın kolayca cep telefonuna monte edilmesiyle, her yere taşınması mümkün olmayan pahalı aletlere ve uzun süre gerektiren kan tahlillerine gerek kalmıyor. Bunun yerine hastalıklar her yerde, kısa sürede ve ucuz yolla teşhis edilip sonuçlar bir tuşla tıbbi bir merkezdeki veri tabanına yüklenebiliyor.

İyiturks Bilim:Dilhan Eryurt

Güneşin ve yıldızların evrimi çalışmalarında dünya çapında bir isim Dilhan Eryurt. Türkiye'de konunun ilgilileri ve çalışanları dışında pek tanınmıyor. Oysa anıtsal bir kişi sayılması gereken Prof. Eryurt, astrofiziği Türkiye'ye taşıyan kişi...

Dilhan Eryurt, başarısını hiç kuşkusuz titiz ve ilkeli çalışmasına borçlu...

Prof. Dr. Dilhan Eryurt 29 Kasım 1926 İzmir doğumlu. O dönemler Onuncu Yıl Marşı'nın öğrenciler tarafından sokaklarda söylendiği yıllar, o tam bir Cumhuriyet insanı. Dilhan Eryurt, sokakta marşlar söylediği günler için, "Kalbinin derinliklerinde o duyguların hâlâ tazeliğini koruduğunu" söylüyor. Küçük yaşlardan itibaren matematiğe ilgi duyan Eryurt, Ankara Kız Lisesi'ni takdirname ve bir özel ödül alarak bitirince, üniversite eğitimi için, İÜ Yüksek Matematik ve Astronomi Bölümü'nü seçmiş.

Üniversitede astronomi, matematiğe yardımcı ders olarak veriliyormuş. Dilhan Eryurt'un astronomi merakı da işte bu sıralar ortaya çıkmış. "O zamanlar, Hitler'in Nazi Almanya'sından kaçan en değerli bilim adamları İstanbul Üniversitesi'nde çalışıyordu, bu insanların bilimsel temelleri çok güçlüydü. Bize de aynı şekilde iyi bir temel verdiler."

Dilhan Eryurt üniversiteyi bitirince, yeni keşfettiği astronomi ilgisinin etkisiyle, Ankara Üniversitesi'nde bir astronomi bölümü açmakla görevli Prof. Dr. Tevfik Okyar Kabakçıoğlu'nun yanında asistan olmuş. Tabii kadro olmaması nedeniyle, işini iki yıl hiçbir ücret almadan sürdürmüş. Genç asistanın işleri arasında, iki günde bir rasathaneye gidip saat kurma görevi de var. Ama iş, pazar gününe denk geldiğinde, otobüs bulamıyor ve taksi tutmak zorunda kalıyormuş.

"Yaklaşık 50 yıl öncesinin Ankara'sını anlatıyorum. Bir gün Prof. Okyar Bey geldi, 'Bir şey söyleyeceğim ama utanıyorum. Seni hiç olmazsa laborant konumuna sokalım da, bari yol paran çıksın' dedi."

İyiturks Bilim: Selim Ünlü

TÜBİTAK Özel Ödülü’ne layık görülen Prof. Dr. Selim Ünlü, 20 yıldır bilim dünyasına büyük katkılar yaptı. Ünlü’nün nano boyutlardaki ölçümlerde geliştirdiği teknikle, tıpta teşhis ve tedavi takibinde ilerleme kaydedilecek, foto detektörlerde uyguladığı yöntem sayesinde ise telekomünikasyonda veri iletme hızı artacak.

Bilgi Çağı’nın Şubat 2008 sayısını yurtdışında yaşayan Türk bilim insanlarının başarılarına ve Türkiye’nin bu büyük potansiyeli nasıl kullanması gerektiğine ayırmıştık. Gerçekten de yurtdışındaki Türk bilim insanlarının başarısı saymakla bitmiyor. Boston Üniversitesi’nde bilimsel çalışmalarını sürdüren Prof. Dr. Selim Ünlü de bu başarılardan birinin sahibi. 16 yıldır ABD’nin Boston şehrinde yaşayan ve optoelektronik ve nanoteknoloji konusunda çalışmalarını sürdüren Ünlü’nün çalışmaları çok sayıda bilim dalını yakından ilgilendiriyor. Çünkü Ünlü, elektronik devre görüntülenmesinin nerdeyse 10 kat daha iyi yapılmasını sağladı. Ayrıca geliştirdiği yöntemler sayesinde, biyolojide protein algılanmasında ve biyomoleküllerin nanometre boyutunda görüntüleme yapılmasında ilerlemeler kaydedildi.

Bu çalışmaların sonunda, teşhis ve tedavi yöntemlerinde büyük gelişmelerin olması bekleniyor. İlaç sektöründe ise hep hayal edilen “kişiye özel ilaç” dönemi de, sonuçların hızlı elde edilmesini sağlayan bu yöntemle gerçek olacak. Ünlü’nün telekomünikasyonda ışığı elektronik bilgiye çeviren fotodedektörlerde uyguladığı yeni yöntem ise verilerin çok daha hızlı bir şekilde iletilmesini ve dedektörlerin hassasiyetinin artırılmasını mümkün kıldı. Ünlü, yaptığı bu katkılara karşılık olarak TÜBİTAK Özel Ödülü’ne layık görüldü. “Optoelektronik ve nanoteknoloji alanında yüksek performanslı fotodedektörler, yakın alan taramalı mikroskopi ve yüksek çözünürlüklü yüzey altı mikroskopi” olarak özetlenebilecek bu çalışmalarını bilime tırnak ucu kadar bir katkı olarak nitelendirilen Ünlü’ye göre asıl sonuç, sanayi ile işbirliği sayesinde alınıyor. Aldığı patentlerin lisansını sanayiye veren Ünlü, teknoloji transferi için kendi şirketini de kurmuş. Ünlü, Türkiye’nin bilimsel geleceğinden ise son derece umutlu. Ona göre Türkiye’de araştırmacılar sayıca az ama genç oldukları için dünyada yükselişe geçen teknolojileri çok iyi takip edebiliyorlar.

Kısaca kendinizden bahseder misiniz?

Babam memur olduğu için Türkiye’de pek çok şehir dolaştık, bu nedenle ilk ve orta öğretimimi pek çok farklı okula giderek tamamladım. Lise ve üniversiteyi ise Ankara’da bitirdim. 1986 yılında, ODTÜ Elektrik Elektronik bölümünden mezun olduktan sonra birkaç arkadaşımla birlikte daha iyi bir eğitim almak üzere ABD’ye gittim. Illinois Üniversitesi’nde araştırma asistanlığına başladım. Elektrik bölümünde çalışıyordum ama araştırdığımız sahalar fizik, malzeme bilimleri ve bunların karışımı konulardı.

Nanoteknoloji alanında çalışmalar yapmaya nasıl başladınız?

Nanoteknoloji aslında yeni bir isimlendirme ve uzun süredir var. Uzun yıllar boyunca bilimin bu aşamaya geleceği biliniyordu ama bir heyecan katmak için toparlayıcı bir isim bulunmuş oldu. Özellikle elektronikte zaten düzenli olarak boyutlar küçülüyordu. Ama bu küçülen boyutlarda araştırmalar sırasında bazı sürprizlerle de karşılaşıldı. ABD Eski Başkanı Bill Clinton’nun nanoteknoloji girişimiyle çalışmaların birleştirilmesi ve önemli miktarlarda kaynak ayrılması da konuya olan ilginin artmasını sağladı.

İletişimde hız 100 kat artacak

İyiturks Bilim: Kenan Şahin

Türk işadamı Kenan Şahin, Aydın’da doğmuş. Yedi kardeşin altıncısı. Daha sonra DP milletvekilliği yapmış işadamı babayla ev kadını bir annenin oğlu. İlkokul eğitimini Köy Enstitüsü mezunu öğretmenlerden almış. Çoğu kadın olan hocalarının onları teoriyle boğmadığını, pratiği de öğrettiğini söylüyor: “Bir gün matematik öğrenirdik, bir gün okulun çatısını tamir ederdik.”

1952’de babasının isteğiyle başladığı Robert Kolej’de ‘taşra’dan gelen biri olarak İstanbulluları geçmenin onun için çok önemli olduğunu anlatıyor. Orta 3’teyken AFS programıyla California’da bir ailenin yanına gitmiş, Amerikan tarzı hayatı orada öğrenmiş. O yıl (1957) Sputnik’in fırlatılışını evinin çatısından izlediğini hatırlıyor. Teknolojiye ilgisini perçinleyen bu olay ona sınırları aşabileceğini hatırlatmış.

1982’de küçük bir sermayeyle kurduğu bilgisayar sistemleri firması Kenan Systems’ı 1999’da Lucent  Technologies firması 1.48 milyar dolara satın almış, Şahin de firmanın yazılım ürünleri grubunun genel müdürü olmuştu. Parasının 100 milyon dolarını eski okulu Massachusetts Institute of Technology’ye (MIT) bağışlaması ABD’de olay olmuştu. Çünkü bu, o trihe kadar yapılan en yüksek bağıştı. Eski ABD Başkanı Bill  Clinton’ın 2000’de Türkiye ziyareti sırasında TBMM’de yaptığı konuşmada, ondan söz etmesi tesadüf değildi. Son ödülü bahane edip Şahin’e bu masal gibi hayat hikâyesini sorduk...

ABD’ye ilk adımı nasıl attınız?

İkinci sınıfta, Robert Yüksekokulu’nda öğretilmeyen endüstri mühendisliğiyle ilgilenmeye başladım. O dönemki başkanvekili Dr. Hazen aynı zamanda MIT’de profesördü. Yatay geçiş başvurusu yaptım ve dünya çapında kabul edilen 20 öğrenciden biri oldum. Burs kazanıp gittim. O dönemde döviz sıkıntısı vardı. Sınavı geçmeme rağmen elime geçen sadece 50 dolardı. Küçük bir çanta ve 50 dolarla Amerika’nın yolunu tuttum. Üçüncü sınıfta başladığım MIT’de çok başarılı oldum, tam burs kazandım. 1963’te diplomamı aldım ve doğrudan MIT’de doktora programına kabul edildim. 1968’de doktorayı bitirince orada öğretmenliğe başladım. Türkiye’ye dönme isteğim hep vardı. 1969’da öğretmenlik için Robert Yüksekokulu’na döndüm ama bir yıl sonra okulun kapanacağını öğrendim. MIT geri çağırdı, ben de Türkiye’ye kendimi bir yıl daha geliştirip dönmeye karar verdim. Ama her kesin dönüş denememde bir krizle karşılaştım, sonunda da ABD’ye yerleştim.

Kenan Systems’ı nasıl kurdunuz? Bugün teknolojinin her alana hâkimiyeti şaşkınlık verici bir noktada, o dönemde durum nasıldı?

1982’de MIT’deyken 1000 dolarla bilgisayar sistemlerindeki fikirlerimi gerçekleştirebileceğim küçük bir firma açmayı denedim. Biraz şans, biraz da çevrem sayesinde 1986’ya kadar çok başarılı oldu. Firmayı büyütmek çok zordu çünkü başarısından emin olmadığım için kredi almak istemiyordum. Çocukluğumda gözlemlediğim babamın ticaret deneyimleri çok yardımcı oldu. Yine onun anlattığı Nasreddin Hoca fıkralarındaki kıssadan hisseler iş hayatındaki bazı problemlerde yol gösterdi. 1986’da tüm profesyonel görevlerimden çekilip enerjimi iş hayatına adadım.

Kenan Systems’ı sattıktan sonra Tiax’ı kurdunuz. Onu da belli bir seviyeye getirip satacak mısınız?

2001’de Boston’a, akademik kariyere ve kısmi emekliliğe döndüm. 2002’de ABD’nin en eski teknoloji şirketi Arthur D. Little Inc. iflas etmişti. Kurduğum küçük şirket Tiax, bu teknoloji malzemelerini ve laboratuvarı satın aldı, 200 teknoloji uzmanını da işe aldı. Böylece üstün başarılı mühendislere ve bilim insanlarına sahip büyük bir teknoloji geliştirme şirketine dönüştü. Planım enerji teknolojileri alanında yenilikler üreten bir firma olarak devam ettirmek.

Türkiye’yle bağlarınız var mı hâlâ, gelip gider misiniz?

Tabii, çok kuvvetli bağlarım var. Eşim ve ben Türkiye’de doğayı çok seviyoruz. Tırmanıyoruz, kayıyoruz, sık sık Bodrum’a ya da Kapadokya’ya gidiyoruz. Çocuklarım ve torunlarım da Türkiye’ye bayılıyor. Aydın, İzmir ve İstanbul’da harika akrabalarım var, her gidişimizde mutlaka görüşürüz. 1961’den beri neredeyse kesintisiz olarak Amerika’da yaşamama rağmen, dile giren yeni kelimeler hariç Türkçem çok iyidir. Eşimin de Amerika’daki ve İngiltere’deki akrabaları Türkiye’ye geldiler ve çok mutlu hatıralarla ayrıldılar. (Kaynak:1)

İnternetin keşfine yardımcı oldu

Şahin yapay zeka konusunda çalışmaya başlar. 1965 - 67 yıllarında bilgisayar ile yakından ilgilenen Şahin, bu alanda önemli buluşlara imza atar. Şahin yaptığı araştırmanın özetini şöyle anlatıyor; "Ben o zamanlar modül diyordum - makro bilgisayar henüz ortaya çıkmamıştı. Dinamik bir şekilde makinelerin birbirleriyle konuşabilmesi ve aralarında işbirliği yapabilmesi. Onunla ilgili buluşlarım oldu. Patentlerim oldu. O zaman internet yoktu ortada ama ona çok benzer buluşlardı. İlk interneti bulan bir kuruluş vardı. Benimle de görüştüler, onlar '7, 8, 10 bilgisayarı biraraya getireceğiz sen ise milyonlardan bahsediyorsun' demişlerdi" diyor.

Türkiye buluş lideri olabilir

İyiturks Bilim: Ali Erdemir

Adana'da dünyaya gelen Prof. Dr. Ali Erdemir, yüksek öğrenimini İstanbul Teknik Üniversitesi'nde yaptı. İTÜ'den 1977'de mezun olan Erdemir, İskenderun Demir Çelik Fabrikası'nda 2.5 yıl çalıştıktan sonra, 1979 yılının ilk aylarında master ve yüksek lisans eğitimini yapmak üzere Georgia Üniversitesi'ne gitti. 1986 yılında askerlik için Türkiye'ye dönen Ali Erdemir, 6 ay boyunca iş aramasına rağmen, ABD'de edindiği bilgileri değerlendirecek düzeyde bir iş bulamayınca, 1 yıl sonra doktora sonrası öğretim için ABD'ye döndü ve Argon Laboratuarı’na girdi.

Amerika’da tripoloji konusunda yaptığı doktoranın ardından Türkiye’de bir milletvekili tarafından İngilizcesi iyi diye otel resepsiyonunda çalışması önerilen Dr. Ali Erdemir, Amerika’da sürtünmesiz kaplama ve nano ölçekte yapay elmas gibi icatlarıyla bilim dünyasında çığır açtı.

Betül Kotan Röportajı - Radikal

21. yüzyılın en başarılı 100 bilim adamı arasında adı geçen Dr. Ali Erdemir, sürtünme katsayısını binde bire düşürmeyi başararak teflondan 40 kat daha kaygan bir yüzey ve dünyanın enerji sorununa alternatif üretti. Buluşlarıyla tam dört kez Bilim Nobeli olarak kabul edilen R&D 100 ödülüne layık görülen Erdemir, Bilim Oscar’ı olarak adlandırılan Discover Magazine Ödülü’nün de sahibi. 3 bin 500 bilim adamının çalıştığı Argon Laboratuvarı’nda 22 yıldır çalışmalarını sürdüren Erdemir, laboratuvarın en seçkin 36 bilim adamı arasında.

Buluşlarıyla endüstride milyarlarca dolarlık tasarruf sağlanabileceğini belirten uzmanlar, böylece dünyanın enerji sorununun da çözülebileceğine işaret ediyor. Otomotiv sektöründen, silah sanayiye, uzay teknolojisinden beyaz eşya endüstrisine her sektörün ilgi odağı olan Erdemir, mütevazı yapısıyla da tanıyanları kendisine hayran bırakıyor. ABD’de ödüle doymayan Dr. Ali Erdemir’i bir İstanbul ziyareti sırasında yakaladık ve buluşları, yaşamı ve Türkiye üzerine sohbet ettik:

Tripoloji, Türkiye’nin çok aşina olduğu bir bilim kolu değil. Bize biraz anlatır mısınız?

Sürtünmeye maruz hareket halinde olan bütün yüzeylerde ortaya çıkan değişikliklerin bilim ve teknolojisi olarak tarif ediliyor. Bunun içerisine aşınma, yağlama teknolojileri, sürtünme konuları giriyor. Çok geniş kapsamlı bir bilim kolu ama kimse farkında değil.

Çok sayıda ödül sahibisiniz...

1987’de Argon laboratuvarına başladığımda bana verilen ilk görev yeni katı yağlayıcıların keşfedilmesiyle ilgiliydi. Neticede bor asidinin yağlayıcılık özelliğini keşfettik. İlk buluş o oldu. Aslında o maddenin yağlayıcı olabileceğini çocukken farkettik. Toros dağlarında bor madeni çok olurdu, onlarla oynardık. Yağmurlu havalarda yüzey bayağı kaygan, sedef gibi bir kıvama gelirdi. Daha sonra Argon laboratuvarında bunun nedeninin yüzeyde oluşan bir asid tabakasından kaynaklandığını anladık. Buluşum bilim çevresini çok heyecanlandırdı, Araştırma Geliştirme ödülüne layık görüldüm. Daha sonra bu buluşun türevleriyle de ödüller aldık.

İyiturks Bilim: Hatice Altuğ

Antalyalı Hatice Altuğ, Bilkent Fizik Bölümü'nü bitirdi. Türkiye'de en çok öğretmen olacaktı. Ama, ABD'deki Stanford Üniversitesi onu kaçırmadı. Çalışmaları ödüller aldı. "Dünyanın en hızlı lazer sistemi" ile bilim dünyasını ayağa kaldırdı. Keşfinin patenti için ünlü firmalar 15 milyon doları gözden çıkarttı...

Eşi de bir dahi

Hatice, ABD'de kendisi gibi Türkiye'den ve hatta Antalya'dan gitme bir başka süper Türk, Mehmet Fatih Yanık ile tanışıp evlendi... İkili "Mükemmel Araştırma Ödülü" almayı başardı.

Türk baktı ABD kaptı

ABD'nin Stanford Üniversitesi'nde yaptığı araştırmalarda dünyanın 'en hızlı lazer' sistemini keşfeden Türk kızı Hatice Altuğ, dünyaca ünlü bilim adamlarını kıskandırdı.

Karar vermekte zorlandı

Fırsatlar ülkesi Amerika, ünlü fizik profesörü Einstein hayranı Türk kızı Hatice Altuğ'un 'en hızlı lazer' buluşunu alkışlıyor... 28 yaşındaki Antalyalı Hatice, Antalya Anadolu Lisesi'nden başarı ile mezun olduktan sonra Bilkent Fizik Bölümü'nde dikkatleri üzerine çekti. Bu bölümden mezun olduktan sonra Hatice'nin 'zor seçimi' geldi çattı. Başarılı öğrenci, ya Türkiye'de kalacak ya da yurt dışında kariyer yapacaktı. Hatice kısa sürede karar verdi. Türkiye, onun geleceği için yeterli değildi. Hatice de ABD'deki Stanford Üniversitesi'ne burslu olarak gitti.

Laboratuar kuracak

Birçok ünlü bilim adamı, Hatice'nin buluşunu 'olağanüstü' olarak değerlendiriyor ve 'en gelişmiş lazer' sisteminin patentini almak isteyen şirketlerin, yüksek ücretleri (12 ila 15 milyon dolar civarında) Hatice'nin önüne koyacağını söylüyor. Türk olmaktan gurur duyan Hatice, "Türkiye'de lisans eğitimi sırasında sınıftaki tek kız bendim. Ülkemizde bu konuda yetenekli birçok genç var. Ancak Türkiye'de yeteneği somut bir gerçeğe çevirmek neredeyse imkânsız. Yakında kendi laboratuarımı kuracağım" dedi.

Tıp dünyasında çığır açacak buluş

GÜNÜMÜZ iletişim sistemleri, bilgiyi, lazerden çıkan ışığı fiber optik kablolardan ileterek gönderiyor. Hatice'nin çalışması, günümüzün hızlı lazer sistemlerinden 100 kat daha hızla ve güçlü. Bu yöntem sayesinde, çiplerin boyutu küçülecek ve başta tıp dünyası olmak üzere birçok alanda yeni gelişmeler yaşanacak.

Birçok ödül kazandı

2004'te eşi Mehmet Fatih Yanık'la ortak yaptığı çalışma "Optical Switch (Optik Anahtarlar)", Hatice'ye önce "Silikon Vadisi Birincilik Ödülü" getirdi. Yine lazer üzerine yaptığı başka bir çalışma ile de 2005 yılında "Research Excellence Reward (Mükemmel Araştırma Ödülü)" alan Hatice, bu ödüller ve başarıları sayesinde en büyük çip üreticisi olan Intel'den burs kazandı. Hatice ayrıca, Nature dergisine de birçok defa manşet olmayı başardı.(Kaynak 1)

Röportaj - Dilek Sancılı / BOSTON USA Sabah

Genç yaşına rağmen çok sayıda ses getiren makale yazdı ve prestijli ödüller aldı. Son olarak ABD Başkanı Obama tarafından ödüllendirilen Türk bilim kadını Hatice Altuğ'la konuştuk.

ABD'deki Boston Üniversitesi'nde yaptığı çalışmalarla ve aldığı ödüllerle Türk kadınının adını altın harflerle yazdıran bir isim Hatice Altuğ (33). Genç yaşına rağmen bugüne kadar yaptığı teknolojik buluşlar ve akademik araştırmalarıyla onlarca kez bilim dergilerine kapak olan, bilim dünyasında büyük bir prestiji olan National Science Foundation'ın (Ulusal Bilim Vakfı) verdiği ödül de aralarında olmak üzere, pek çok ödüle sahip olan Altuğ geçtiğimiz hafta da Beyaz Saray'da ABD Başkanı Obama'nın elinden çok önemli bir ödül daha aldı. Altuğ, Presidential Early Career Awards for Scientist and Engineers (Bilim Adamları ve Mühendisler için Başkanlık Ödülü) ile geleceğin en önemli bilim adamları arasına girdi. Altuğ ile birlikte bu sene bir başka Türk bilim adamı daha, Aydoğan Özcan da bu ödüle layık bulundu.

Nanoteknoloji ile ilgili pek çok araştırmaya imza atan Altuğ'a ödül kazandıran çalışması, ileride çok ses getireceği tahmin edilen bir buluşun ilk aşaması. Stanford Üniversitesi'nde uygulamalı fizik okuyan Altuğ'un hedefi, insanların evlerinde bile vücutlarında herhangi bir virüs olup olmadığını test edebilecekleri, cep telefonu büyüklüğünde bir alet geliştirmek. Hatice Altuğ ile çalışmaları ve ödül hakkında konuştuk.

- Genç bir akademisyen olarak pek çok prestijli ödüle sahip almak nasıl bir duygu?

- Ödül almak tabii ki keyifli ama açıkçası yaptığım araştırmaların makale olarak çıkması beni daha çok mutlu ediyor. Makaleler pastanın keki, ödüller de o pastanın kreması. Krema pastayı güzelleştirir ama kek doyurur. Makaleler sayesinde, öğrencilerle birlikte büyümek işin keyifli yanı. Çünkü yaptığımız şey kitaplarda olan bir şey değil. Sen bir şey bulmaya çalışıyorsun. İşin heyecanı da riski de burada.

- Nedir o risk?

İyiturks Bilim: Mehmet Toner

Toner Temmuz 1958 yılında İstanbul'da doğdu. İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Lisans, Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden (MIT) Makine Mühendisliği Yüksek Lisans derecesini aldı. 1989 yılında Harvard-MIT Sağlık Bilimleri ve Teknolojisi Bölümünde Tıp Mühendisliği alanında Doktora derecesini tamamladı. Halen Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesinde ve Massachusetts General Hastanesinde Cerrahi Anabilim Dali Profesörü ve Harvard-Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde Sağlık Bilimleri ve Teknolojisi Profesörüdür. MGH BioMicroElectroMechanical Sistemleri Merkezi Direktörü, Harvard Tıp Fakültesi Hastaneleri Biyomedikal Mühendisliği Doktorlara Yönelik Araştırma ve Eğitim Programlarının Direktörü olarak görev yapmaktadır. Ayrıca kurucusu olduğu çeşitli bioteknoloji şirketlerinin yönetiminde de görev almaktadır.

Prof. Dr. Mehmet Toner ve ekibi, basit bir kan testiyle, milyarlarca kan hücresi arasından nadir görülen kanserli hücreleri tespit ederek tıp dünyasında çığır açtı.

Günümüzde kanser tedavisinin önündeki en büyük engellerden biri kandaki “serseri” kanser hücrelerinin tespiti. Özyeğin Üniversitesi Mütevelli Heyeti üyesi ve Massachusetts General Hospital BiyoMikroElektroMekanik Sistemleri Kaynak Merkezi Direktörü Profesör Mehmet Toner ve ekibi bu kanser hücrelerinin bulunmasına yönelik şimdiye kadar yapılmış en hassas testi geliştirdi.

Kanserin sırrını o çözdü

Kanserli hücre avcısı mikroçipli kan testinin mucidi Harvard’lı Prof. Mehmet Toner, buluşunu anlattı...

Kanserin erken teşhisinde çığır açan buluşta Türk imzası. Doğru hastaya, doğru ilaçla, boşa ameliyat ve biyopsi yok...

Araştırmacıların 6 yıldır üzerinde çalıştıkları “mikroçipli kan testi”, tıp dünyasında büyük heyecan yarattı. Gelişmenin bizi ilgilendiren bir başka yönü ise araştırmanın başında olan ve bu teknolojiyi kendi laboratuvarında geliştiren bilim adamının bir Türk olmasıydı. Harvard’a bağlı Massachusetts General Hospital’dan Prof. Dr. Mehmet Toner, kanda dolaşan ve çok ender rastlanan tümör hücrelerini bulan testin yeni bir döneme işaret ettiğini söyledi.

142 Yıllık Sırrı Çözdü

Kanserin kandan yayıldığını gösteren ilk çalışma, 1869’da Avustralya’da yapılmasına rağmen, aradan geçen uzun süreçte hiç kimsenin kandaki kanserli hücreleri bulmada başarılı olamadığına dikkat çeken Toner, bunun nedenini, “O kadar nadir bir hücre ki, bulunması çok zordu. Bizim geliştirdiğimiz teknik bunu başardı” sözleriyle açıklıyor.

Mikroçip Ne Yapıyor?

Çalışmalarını “Biz kanserli hücreleri tanıyan bir mikroçip geliştirdik” diye anlatan Toner, “Bu yöntemde, hastanın verdiği bir tüp kan, mikroçipin içinden akıtılıyor ve çipin içine, kanserli hücreye yapışıp kan hücresine yapışmayan bir madde konuluyor. Testin sonunda kanserli hücreler çipin içinde kalırken, normal kan hücreleri çipin içinden diğer tarafa geçmeyi başarıyor” diyor.

Bir milyar kan hücresi içinde tek kanserli hücreyi yakalıyor

“TEKNOLOJİNİN hassasiyeti, bir milyar hücre içinde bir tane kanserli hücreyi bulacak kadar yüksek” diyen Prof. Dr. Toner, bir tüp kan alınan hastada 100 milyar kan hücresi bulunduğunu söyleyerek “Yaptığımız tek bir test ile 100 kanserli hücre tespit edebiliyoruz” diyor. Testin erken teşhis özelliğinin işlemeye başlamasının tüm kanserli hastalar için bir umut kaynağı olacağını belirten Toner, günümüz tedavilerinin, erken teşhiste uygulanmasının iyileşmeyi önemli oranda artıracağına dikkat çekiyor.

İğneli biyopsi tarih olacak mı?

İyiturks Bilim: Ahmet Yıldız

Sakarya’nın Arifiye beldesinde dünyaya gelen Ahmet Yıldız, 7 çocuklu bir ailenin son çocuğu. İlk ve ortaokulu memleketinde okuduktan sonra İstanbul Atatürk Fen Lisesi’ni kazanan Yıldız, Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü’nü 2001 yılında bitirdi. Aynı yıl ABD İllionis Üniversitesi’nden burs kazanan Yıldız, doktorasını burada tamamladı. Hocalık hakkını kazandıktan sonra California Üniversitesi’nde post doktoraya başlayan Yıldız, birkaç yıl sonra kendi laboratuarını kurarak bilimde ilerlemeyi hedefliyor.

İnsan hücresindeki motor proteinlerin nasıl yürüdüğünü ortaya çıkaran buluşu nedeniyle, Amerikan bilim dergisi Science tarafından, “Dünyada 2005 Yılının Genç Bilim Adamı” seçilen Dr. Ahmet Yıldız (26) Türkiye’deki bilimsel araştırma olanaklarının yetersiz olması nedeniyle yurt dışına gitmek zorunda kaldığını söyledi.

Boğaziçi Üniversitesi Fizik Bölümü’nden mezun olduktan sonra, kazandığı bursla ABD’ye giderek, California Üniversitesi’nde, “insan hücresindeki motor proteinlerin nasıl yürüdüğü’ konusunda doktora tezi hazırlayan Yıldız, yaptığı çalışmayla, hem doktor unvanı aldı, hem de Science tarafından “Dünyada 2005 yılının en genç bilim adamı” seçildi.

Sakarya’da Arifiye Beldesi’nde emekli bir ailenin çocuğu olan Dr.Yıldız’ın başarısı, bayram tatili dolayısıyla eşiyle birlikte geldiği memleketinde de sevinçle karşılandı. Dr. Yıldız, ülkedeki bilimsel olanakların yetersizliği nedeniyle yurtdışında eğitim gördüğünü söyledi. Dr. Yıldız, “Yapacağım araştırmalar için burada imkanlar yeterli olursa, tabi ki ülkemde çalışmak isterim. Ancak bu başarıma rağmen Yüksek Öğrenim Kurumu (YÖK ) ve Türkiye Bilimsel Araştırma Kurumu’ndan (TÜBİTAK) bir kez bile aranmadım” dedi.

“BULUŞ, HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR...”

Bilimsel buluşuyla insan hücresindeki motor proteinlerinin nasıl yürüdüğünü ortaya çıkaran ve çalışmasının felç, alzheimer, kanser, sağırlık ve körlük gibi hastalıkların tedavisi için hayati önem taşıdığını kaydeden Dr. Yıldız, şöyle konuştu: “Buluşum bu alanda çalışan insanları meşgul eden bir konuydu. Fakat teknik yetersizlikten dolayı bulunamıyordu. Teknik yetersizliği şöyle anlatabilirim; bu proteinler hücrenin içinde metrenin milyarda bir boyu kadar adım atıyorlar. Günümüzde metrenin milyarda bir boyunu ölçecek teknik imkân sayısı bir ya da ikidir. Bu teknikler bizim çalışmalarımıza uygun değildi.

Proteinlerin hücrede yürüdüğünü biliyorduk. Ancak iki ayaklı olan bu proteinlerin nasıl yürüdüğünü, nasıl adım attıklarını bilmiyorduk. Biz de yeni bir teknik geliştirerek bir bacağına bir boya sürdük, diğer bacağına farklı bir renkte boya sürdük. Proteinin ayaklarının birbirini geçerek, aynı insanlardaki gibi arkadaki ayak öne geçecek şekilde, birbiri ardına adımlar atarak yürüdüğünü gördük. Bilim dünyasında bunu izleyen ilk grup olduk. İşin ilginç yanı bu kadar küçük boyalarla bu kadar büyük iyi çözünürlük elde etmemizdi. Metrenin milyarda biri kadar çözünürlük elde ettik. Bu buluşum da bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı.”

“TÜRKİYE’DE BEYİN GÖÇÜ DAHA FAZLA YAŞANIYOR”

İyiturks Bilim: Ahmet Murat Tekalp

1958’de İstanbul’da doğan Ahmet Murat Tekalp, 1980’de Boğaziçi Üniversitesi Elektrik Mühendisliği ve Matematik bölümlerinden BS derecesi(çift anadal) aldı. Yüksek lisans ve doktora derecelerini 1982 ve 1984 yıllarında Rensselaer Polytechnic Institute Elektrik, Bilgisayar ve Sistem Mühendisliği Bölümü’nde tamamladı.  1984-1987 yılları arasında ABD’nin New York eyaletinde Eastman Kodak şirketinde araştırmacı olarak çalışan Tekalp, akademik kariyerine 1987’de Rochester Üniversitesi’nde yardımcı doçent olarak başladı; 1990’da doçentlik, 1995’te profesörlük, 2000’de de seçkin profesörlük (distinguished professor) unvanlarını aldı. 2001’de Koç Üniversitesi’ne katılan Tekalp, 1992-1993’te Bilkent Üniversitesi’nde, 1999-2000’de Sabancı Üniversitesi’nde Misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1987’de, ABD’de Ulusal Bilim Vakfı Araştırma Teşvik Ödülünü aldı. 1998’de IEEE Sinyal işleme Derneği tarafından “Distinguished Lecturer” (Başarılı Okutman) seçildi; 1999’da Fulbright Senior Scholarship ödülünü kazandı; 2003’te IEEE “Fellow” unvanı ve 2004 TÜBITAK Bilim Ödülü’nü aldı.

Alanında pek çok kuruluşun başkanlığını yapan Tekalp 1999’dan beri “Elsevier Journal Signal Processing: Image Communication” da baş editörlük görevini sürdürmekte. Prof. Dr. A. Murat Tekalp in Ocak 2004 itibariyle Uluslararası Bilimsel Atıf indeks’ince taranan hakemli dergilerde çıkmış 88 yayını var ve bu yayınlara 1240 atıf yapılmış.

Sinyal işleme konusunda 25 yıldan beri araştırmalar yapan Prof. Dr. Murat Tekalp’in sayısal görüntü ve video işleme konularında önemli çalışmaları bulunuyor. Tekalp, video sıkıştırma, video analizi, geriye döndürülebilir veri gizlemesi, çok aşamalı ve çok ortamlı sinyal işleme yöntemleriyle kişi tanıma gibi konularda pek çok yayına sahip.

Video işleme konusunda ilk ders kitabı da kendisi tarafından yazıldı (Prentice Hall, 1995) ve Çince tercümesi yapıldı.

Kaynak: Tubitak

İyiturks Bilim: Nimet Özgüç

15 Mart 1916 da Adapazarı’ nda dünyaya gelen Nimet (Dinçer) Özgüç, Ankara Kız Lisesi’ ni bitirdikten sonra, sosyal bilim dallarının çağdaş yöntemlerle incelenmesi ve bu konuda araştırma yapacak bireylerin yetiştirilmesi için Atatürk’ ün direktifleri doğrultusunda kurulan Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi’ne kayıt yaptıran ilk öğrenciler arasında yer alır.

Daha sonra Ankara Üniversitesi’ne bağlanacak bu fakültede 1936- 1940 yıllarında çoğu yabancı olan hocalarından aldığı derslerle arkeoloji öğrenimini tamamlayarak Türkiye Cumhuriyetinin ilk hanım arkeologlarından biri olur. Aynı yıl bu kurumda “Arkeoloji Bölümü” ne ilmi yardımcı/asistan olarak atanır. Öğrenciliği sırasında kazı deneyimini hocaları Prof. Dr. H.H. von der Osten, Prof. R.O. Arık tarafından yapılan Ankara Roma Hamamı, Çankırıkapı ve Augustus Tapınağı kazılarına katılarak edinir. 1943 yılında doktorasını tamamlar, 1949’ da doçent, 1958 de profesör olarak “Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi” dalında eğitim ve diğer bilimsel etkinliklerini sürdür.   

Nimet Özgüç 1941 yılında T.Özgüç ve İ.K.Kökten ile birlikte Samsun’ da Dündartepe, Kavak- Kaledoruğu, Tekeköy kazılarına katılır, 1947 yılında T. Özgüç’ le birlikte Elbistan ovası yüzey araştırmaları ve Elbistan Karahöyük kazılarını gerçekleştirir. Bu kazıların sonuçlarının makale ve kitap olarak bilim dünyasına duyurulmasını sağlar. 1948 yılında başlayan ve Anadolu arkeolojisinin bir dönemini tarihi belgelere de dayanılarak en iyi şekilde öğrenilmesini sağlayan Kültepe kazılarında, gerek arazide gerekse belli malzeme grupları üzerindeki çalışmalara katılır. Yazdığı makaleler ve her biri el kitabı özelliğinin taşıyan Türkçe ve bir yabancı dildeki yayınları ile sonuçları dünyaya duyurur. Özellikle Asur Ticaret Kolonileri Çağı mühür ve mühür baskılarında görülen stillerin ayrımı ve gelişimleri konusundaki çalışmaları ile yalnız Anadolu’nun bu dönem tarihinin aydınlatılmasını değil Mezopotamya’ nın Eski Asur ve Eski Babil dönemlerinde sanat stillerinin gelişiminin öğrenilmesini de sağlar.  

T. Özgüç ile birlikte 1947, 1954 yıllarında Kayseri Frakdin, 1959 yılında başlaya Erzincan Altıntepe kazılarına katılır ve bu kazılardan küçük eserleri yayınları ile bilim dünyasına tanıtır.   1962 yılında Aksaray ilinin 18 km. kuzeybatısında Yeşilova’ da yer alan Acemhöyük’ te başladığı kazılara 1989 yılına kadar devam eder. Kazılarda açığa çıkardığı bugün için Anadolu’ nun en iyi korunmuş durumdaki iki anıtsal sarayı ve eşsiz buluntuları ile bu yerleşimin Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda yerli bir krallığın merkezi olduğunu, ortaya koyar.   

1972- 1976 yıllarında Niğde Tepebağları höyüğünde yaptığı kazılarla Bizans döneminden Demir Çağına kadar olan dönemlerini araştırır.   1978- 1989 yılları arasında, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Aşağı Fırat Projesi kapsamında Atatürk Barajı altında kalan Adıyaman Samsat Höyüğündeki kazıları yönetir. Anadolu’ nun en büyük ve yüksek höyüklerinden biri olan Samsat’ ta Kalkolitik Çağdan Selçuklu devrine kadar uzanan geniş bir zaman dilimine ait bulgulara ulaşır. Fırat nehri kıyısındaki Selçuklu döneminin Sumeysat’ ı, Helenistik ve Roma dönemlerinin, Kommagene Krallığı’ nın başkenti Samosata, Demir Çağı ve Tunç Çağlarının Kummaha ve Hahhum’ una ilişkin kanıtları yayınlar.              

Fakültesindeki dersleri yanında yerli ve yabancı birçok öğrencinin doktora danışmanlığını yürütür, 1984 yılında Kültür Bakanlığı Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu üyeliği yapar. 1984’ te Ankara Üniversitesi’ nden emekliye ayrılır, kazılarına bir süre bir süre daha devam eder, daha sonra kitap ve makalelerle bilimsel etkinliklerini sürdürür.    Avrupa’da Münih, Londra, Saarbrüken, Marbourgh, ABD’ de Princeton,  Columbia, Yale Üniversitelerinde ve Bryn Mawr College’ da konuk öğretim üyesi olarak ders ve seminerler yürütmüş, ABD’ de birçok üniversitede ve İngiltere, Fransa, Almanya’nın birçok üniversitesinde, Roma, Vatikan, Tel Aviv, Tokyo’ da Türkiye arkeolojisinin önemli bulguları ve eski yakın doğu kültürleri konusunda konferanslar verir.   Nimet Özgüç, Collége de France Madalyası (1980), 1992 Türk Kadınlar Birliği tarafından İlim Dalında 1992 “Yılın Kadını” ödülü sahibidir. Türk Tarih Kurumu Üyesi (1970- 1981), Alman Arkeoloji Enstitüsü- Berlin Asli üyesi, Türk Tarih Kurumu, Amerika Arkeoloji Enstitüsü, Türkiye Bilimler Akademisi, Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü gibi kuruluşların Şeref Üyesidir.

Yayınlanmış 56 özgün makalesi, 8 kitabı, tanıtım yazıları olan, hocası H.G. Güterbock’ un hazırladığı Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ nin ilk rehberi niteliğindeki “Eti Müzesi Kılavuzu” adıyla Türkçeye kazandıran Nimet Özgüç çalışmalarını sürdürmektedir. Aşağıda önemli kitaplarından bir kısmı yer almaktadır.

Seçilmiş Yayınları

·         Özgüç, N. (1992) A lute player from Samsat. In Sedat Arp'a armağan, Festschrfit für Sedat Alp , Ankara, s. 419-423.

·         Özgüç, N. (1992) The Uruk culture at Samsat. In Von Uruk nach Tuttul, Eine Festschrift für Eva Strommenger , s.151-157 , Taf. 62-69.

·         Özgüç, N. (1993) An early bronze age pot grave of a child from Acemhöyük. In Between the rivers and over the Mountains, Alba Palmieri Dedicata . s. 517-520.

·         Özgüç, N. (1994) Notes on cylinder seals of level I a-b from Karurn-Kanis. In Beitrage zur Altorientalischen Archaologie und Altertumskunde , Festschrift für Barthel Hrouda, s.217-220.

·         Özgüç, N. (1994) Identical aspects of the Cylinder and stamp seal representations of level Ib period. In Istanbuler Mitteilungen Band43, 1993, s.175-179.

·         Özgüç, N. (1995) Silver and copper Ingots from Acemhöyük. In Beitrage zur kulturgeschichite vorderasiens, Festschrift für Rainer Michael Boehmer , s. 513- 519.

·         Özgüç, N. (1996) Seal Impressions on the Kültepe documents notarized by nnative rulers. In Collectanea Orientalia, Histoire, Arts de l'Espace et Industrie de la Terre, Etudes offertes en homage a Agnes Spycket, s.267-278.

·         Özgüç, N. (1997) The early Hellenistic findings at Samsat. In Istanbuller Mitteilungen, Band 46,1996 , s.213-216, Taf. 37-38.

·         Özgüç, N. (1998) Kanis Karumu'nda bulunmuş olan eski Assur üslubunda İki silindir mühür. In Light on the top of the Black Hill. Studies presented to Halet Çambel- Karatepe'deki ışık. Halet Çambel'e sunulan yazılar , s. 611-614.

·         Özgüç, N. (2001) Mühürlü kil bullalar- sealed clay bullae. In N. Özgüç - Ö. Tünca, Kültepe Kanis, mühürlü ve yazıtlı kil bullalar, Türk Tarih Kurumu Yayınları V. Dizi- Sayı 48, s.I-XXXIV, I-253.

·         Özgüç, N. (2001) Notes on the bronze vehicle from the Sarıkaya Palace at Acemhöyük. In Publications de l'Institute historique-archéologique néederlandais de Stanboul, Veenhof Anniversary Volume, s. 361-366.

·         Özgüç, N. (2002) a. Götterprozessionen, Kriegs- und Jagdszenen. Ein Überblick über den Motivreichturn anatolischer Roll- und Stempelsiegel des 20.-18. Jahrhunderts v. Chr., s. 234-239. Tanrı Alayları, Savaş ve Av Sahneler - M.Ö. 20.-18. Yüzyıllarda Anadolu Silindir ve Damga Mühürlerinde Motif Zenginliği. b. Erlesene Werke der Kleinkunst. Anatolische Elfenbeinschnitzereien, s.244-247 - Seçkin Eserler: Anadolu Fildişi Yapıtları. In Die Hethiter und Ihr Reich. Das Volk der 1000 Götter - Hititler ve Hitit imparatorluğu - 1000 Tanrılı Halk.

·         Özgüç, N. (2003) Hatti Efsanesi Yılan İlluyanka'nın Tasvir Sanatında Yorumu, Türkiye Bilimler Akademisi Forumu 18, Ankara. 

Ödülleri

·         College de France G. Bude Madalyası (1980)

·         Uluslararası Akademiler ve Meslek Kuruluşlarına Üyelikleri

·         Alman Arkeolojisi Enstitisü Asli Üyesi (1979)

·         Amerika Arkeoloji Enstitüsü Yabancı Şeref Üyesi (1994)

·         Türk Tarih Kurumu Şeref Üyesi (1995)

İyiturks Bilim: Feyzal Özel

1975 doğumlu Türk astrofizikçi. Feryal Özel 30 yaşında. Bilim çevrelerinin yakından tanıdığı genç ve güzel bir astrofizikçi profesör. Türkiye onun adını ilk kez 2004'te NASA İleri Araştırmalar Enstitüsü'nde çalıştığına ilişkin haberlerle duydu. Kısa bir süre önce de Albert Einstein, John Nash gibi ünlü bilim adamlarının tarihe geçen çalışmalarıyla seçildiği 20 kişilik "Büyük Fikirler" listesine girmeyi başardı.

Dünya bilim çevrelerinin "dünyanın en akıllı kadını" olarak gösterdiği Özel, Üsküdar Amerikan Lisesi mezunu. ABD'deki Columbia Üniversitesi'ni burslu kazanan ve çift ana dal yapmayı başaran Özel, fizik mühendisliği ile matematik mühendisliği bölümlerinden okul ikincisi ve "Yüksek Onur Derecesi" unvanıyla mezun oldu.

Yüksek lisansını Danimarka'daki Niels Bohr Enstitüsü'nde yapan Özel, doktorasını Harvard Üniversitesi'nde tamamladı. Dünyanın en büyük fizikçisi Stephen Hawking ile aynı alanda çalışan ve galaksilerin oluşumu, yıldızların ölümü, kara delikler alanında yaptığı çalışmalarıyla dikkat çeken Özel, NASA'nın da dikkatinden kaçmadı ve 2002'de kurumun İleri Araştırmalar Enstitüsü'nde çalıştı.

20 kişilik "Büyük Fikirler" listesine girmeyi başaran astrofizik profesörü Feryal Özel: "Uzayda hayat olup olmayacağı konusunda bahse girsem, 'Vardır' derim. Uzayda hayat olduğunu düşünüyorum. Uzayda milyarlarca galaksi, milyarlarca ışık düzeni ve gezegenler var. Ama oradaki hayatlar dünyadaki gibi mi gelişti, orada nasıl bir uygarlık var, bunu bilmiyoruz"

30 yaşında profesörlüğe kabul edilen Özel, üç yıldır Arizona Üniversitesi'nde çalışmalarını sürdürüyor. Bu sırada evlendi ve biri dört, diğeri sekiz aylık iki çocuk sahibi bile oldu... (1)

Ödül ve bursları(2)

·         Türk Bilimsel ve Teknik Araştırma Vakfı Akademik Bursu

·         Hubble Doktora Sonrası Bursu 2002-2005

·         Değerli Bilimadamı Ödülü, Daughters Atatürk Vakfı 2003

·         Keck Bursu, Institute for Advanced Study 2002

·         Van Vleck Bursu, Harvard Üniversitesi 1999

·         Kostrup Ödülü, Niels Bohr Enstitüsü 1.997

·         Niels Bohr Enstitüsü Yüksek Lisans Bursu 1996-1997

·         1996 Uygulamalı Matematik Fakültesi Ödülü, Columbia Üniversitesi 1996

·         Fu Vakfı Bursu, Columbia Üniversitesi 1994-1996

·         CERN Araştırma Bursu 1.995

·         1992-1994 Türk Sağlık ve Eğitim Vakfı Bursu 1992-1994

Kaynak 1:Milliyet

Kaynak 2:Wikipedia

İyiturks Bilim: Gökhan Hotamışlıgil

Prof. Dr. Gökhan S. Hotamışlıgil, 1986 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Harvard Üniversitesi’nde uzmanlık çalışmalarını tamamlamış ve öğretim üyesi olarak göreve başlamıştır. Genetik ve Metabolizma Profesörü Hotamışlıgil’in Harvard Üniversitesi’nde bir araştırma laboratuvarı bulunmaktadır. Hotamışlıgil, yine bu üniversitede Genetik ve Kompleks Hastalıklar bölümünün başkanlığını yürütmektedir. Vücudun metabolizmasını denetleyen mekanizmaların incelendiği laboratuvarda, genetik bir özelliğin bir hücreden diğerine nakline, ayrıca metabolik dengenin moleküler ve genetik kontrol mekanizmalarına odaklanan biyokimyasal, moleküler ve genetik çalışmalar yapılmakta; insanlardaki metabolik hastalıklarda görülen belli anormalliklerin neden ve çözümleri araştırılmaktadır. Hotamışlıgil’in çalışmaları, günümüzde diyabet, şişmanlık, kalp hastalıkları, karaciğer yağlanması ve astım hastalıklarına yeni yaklaşımların geliştirilmesine yol açmış ve bu hastalıklara karşı hem akademi, hem de endüstride birçok ilaç geliştirme programına temel teşkil etmiştir.

Harvard Üniversitesi görev yapan Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil ve ekibinin ekibinin keşfettikleri “lipokin” isimli hormonun, diyabet ve karaciğer yağlanması gibi hastalıkları durdurabilecek özellikleri olduğunu söyleniyor. Dünyanın önde gelen bilim dergilerinden Cell’de yayınlanan makaleye göre, “lipokin” hormonu yağ dokusundan salındıktan sonra kasları ve karaciğeri etkiliyor. Kas dokusunda, hücrenin insüline karşı hassasiyetini artırıyor, karaciğerde ise, yağ toplanmasını engelliyor. Prof. Dr. Hotamışlıgil, iltihaplanmayı da önleyen bu hormonun vücuttaki düzeyi yükseltilebilirse, diyabet gibi hastalıkları için önemli tedavi yaklaşımları geliştirilebileceğine dikkat çekiyor. 

İnsülin hormonunun keşfinden beri, diyabet “şeker” metabolizmasının bozukluğu olarak bilinen bir hastalık. Aslında, diyabet hastalığının şeker metabolizması kadar yağ metabolizmasının da bozulduğu bir hastalık olduğu, yüz yıldır bilinen, fakat yeterince anlaşılamadığı için karanlık kalmış ve son derece önem taşıyan bir konu.

Harvard Üniversitesi Genetik ve Kompleks Hastalıklar Bölümü Başkanı Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil, bu yüz yıllık soruya yeni yaptığı bir çalışmayla ışık tuttu. Hotamışlıgil ve yönetimindeki araştırma ekibi, deney farelerinde insülin ile eşdeğer etkilere sahip ve yağ asiti karakterinde olan yeni bir hormon türü keşfetti ve yağlar ile diyabet arasındaki gizemli ilişkiyi ortaya çıkardı.

Dünyanın önde gelen bilim dergilerinden Cell’de yayımlanan makale ve beraberindeki yorumlara göre, söz konusu hormon, diyabet ve şişmanlığın ve bunlara bağlı diğer hastalıkların çözümü için çok önemli bir aşama olarak görülüyor.

Hotamışlıgil ve ekibi, bir yağ molekülü olan ve “lipokin” ismini verdikleri bu yeni hormonun, deneysel ortamda insülin direnci, diyabet ve “karaciğer yağlanması” gibi hastalıkları durdurabileceğini ya da tersine çevirebileceğini de bu çalışmalarında gösterdiler. Bilindiği gibi hormonlar, kana salgılanan kimyasal sinyaller olup, uzaktaki hücre ve organların çalışmasını düzene sokuyor. Lipokinler, lipidlerden, başka bir deyişle yağ asitlerinden oluşan hormonlar olarak tanımlanan yeni bir hormon türünün ilk örneği. Bütün diğer bilinen hormonlar, steroid ya da protein yapısında oluyor.

Hotamışlıgil, “Tıpkı evde yapılan yemek gibi, vücudun da kendi kendine ürettiği yağın en iyisi olduğunu görüyoruz. Bu gözlemlerin ardından, kanda her seviyesi yükselen yağın zararlı olduğu görüşünü de artık kitaplardan çıkarmamız gerekecek,” diyor.

Bilimadamları, yaptıkları bu keşifle, sadece palmitoleate hormonunun vücuttaki etkilerini ortaya çıkarmakla kalmıyor, buna ek olarak bu hormonun vücutta üretilmesini nasıl sağlayabileceklerinin de yöntemlerini gösteriyorlar. Hotamışlıgil, konuyla ilgili olarak şunları söylüyor: “Hücrelerin kendi ‘iyi’ yağını üretmesi için kimyasal yollarla teşvik edilebileceklerine inanıyoruz ve bunun mümkün olduğunu bu çalışmada gösterebildik. Bu yöntemler insanlara uygulanabilir ve bu hormonun düzeyleri yükseltilebilirse, metabolizma için son derece avantajlı bir durum yaratılabilir ve daha önceden hiç öngörülmemiş tedavi yaklaşımları geliştirilebilir.”

Kaynak: ntvmsnbc

Gökhan S. Hotamisligil Harvard adres