Geçtiğimiz haftalarda iş hayatında mutlu hissedebilmek üzerine konuşmuş;
birçoğumuzun, işi, tamamen zevkten yoksun bir zorunluluk olarak gördüğünü ve
başta Türkiye gibi hiyerarşik yapılanmaların ağırlıklı olduğu toplumlarda ve
özellikle potansiyelin büyük kısmının kullanılamayacağı kadar kolay ve sıradan
yahut çok stres yaratıcı ve enerji tüketici işlerde, çok kişinin kendini mutsuz
hissettiğini; oysa belli koşullar sağlandığında, çalışırken mutlu
hissedebilmenin mümkün olduğunu söylemiştik.
Neden bahsettiğimizi kısaca hatırlatalım: Pozitif psikoloji ekolünün
öncülerinden Mihaly Csikszentmihalyi, Maslow'un "ihtiyaçlar
hiyerarşisi" kuramına referansla, kişinin kendini gerçekleştirme
ihtiyacına işaret ediyor ve bu ihtiyacın karşılanabilmesi için
farklılaşma/ayrışma ve bütünleşme/birleşme olmak üzere iki kişilerarası
mekanizmaya gereksinim duyulduğunu belirtiyor. Bu iki mekanizmanın her ikisi de
kullanıldığı, yani kişi hem bireyselliğinin (farklılaşma/ ayrışma) hem de toplumun
bir üyesi olduğunun (bütünleşme/birleşme) bilinciyle hareket ettiği zaman,
Csikszentmihalyi'nin "akış" olarak adlandırdığı zihinsel durum
deneyimleniyor. "Akış", kişinin o anda yaşadığı sürece tamamen
kendini kaptırması ve düşünce ile eylemin ve kişi ile çevrenin birliği ve yoğun
etkileşimi gibi unsurlarla karakterize; keyfin, kendiliğindenliğin ve odağın
bir arada var olduğu bir deneyim.
Csikszentmihalyi, ırk, yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi, ve hatta yapılan
iş fark etmeksizin, "akış"ın mutluluğun başlıca özelliği olduğunu ve
"akış" deneyimlendiği sürece iş de dahil olmak üzere herhangi bir
alanda mutluğa erişilebileceğini vurguluyor.
Bir önceki yazımızda, sonuçtan
ziyade sürece odaklanmak, zamanında ve tercihen işin kendisinden geribildirim
alabilmek, kişisel kapasite ve işin zorluk düzeyinin dengede olması gibi
"akış" deneyiminin çeşitli özelliklerinden söz etmiştik. Kaldığımız
yerden devam ediyoruz. Yoğun konsantrasyon Gündelik hayatta etrafımız sayısız
uyaranla çevrili ve duyularımız sürekli uyarılıyor; dikkatimizi belli bir
alanda tutmak çok güç.



